Al vier eeuwen helpt de Armvoogdij Scheerwolde het dorp: ‘Wij ondersteunen jaarlijks ongeveer twintig initiatieven’

SCHEERWOLDE – De naam klinkt alsof hij uit een geschiedenisboek komt, maar de Armvoogdij van Scheerwolde is springlevend. Waar de organisatie vroeger brood, turf en kleding uitdeelde aan arme dorpsgenoten, verstrekt zij tegenwoordig jaarlijks zo’n 10.000 tot 20.000 euro aan lokale verenigingen en initiatieven. “Het is eigenlijk heel bijzonder dat zo’n eeuwenoud fonds nog steeds bestaat én nog altijd iets betekent voor het dorp”, zegt secretaris Roelie Hogenberg.

De Armvoogdij bestaat al zeker vierhonderd jaar en overleefde alle veranderingen in de sociale zorg. Terwijl vergelijkbare instellingen na de invoering van de verzorgingsstaat verdwenen, bleef de Scheerwoldiger Armvoogdij bestaan. “Het bestuur heeft destijds besloten het vermogen te behouden en in te blijven zetten voor de samenleving”, legt bestuurslid Henk Ploer uit. “Alleen is het doel veranderd. Van armenzorg zijn we een leefbaarheidsfonds geworden.”

Van turf naar zonnepanelen

In de negentiende eeuw hielp de Armvoogdij inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud konden voorzien. Geld werd bewust niet uitgedeeld. “Daar was men huiverig voor, omdat het soms aan sterke drank werd besteed”, vertelt Roelie Hogenberg. “In plaats daarvan betaalde de Armvoogdij bijvoorbeeld de dokter, de vroedvrouw of een begrafenis. Ook werden brood, turf en kleding verstrekt.”

Twintig initiatieven

Tegenwoordig gaat het geld naar heel andere doelen. “We ondersteunen jaarlijks ongeveer twintig initiatieven”, zegt penningmeester Feikje Mulder. “Denk aan sportverenigingen, culturele activiteiten of projecten die de leefbaarheid van Scheerwolde, Wetering en ‘t Nederland versterken.” Zo hielp de Armvoogdij voetbalvereniging Scheerwolde bij de aanleg van zonnepanelen, droeg zij bij aan de Kooi van Pen en financierde zij de klok bij dorpscentrum De Wielewaal. “Ook de PKN kerk, waartoe bewoners van onze streek behoren, wordt gesteund.” En natuurlijk het recentelijk geplaatste bankje op de begraafplaats: naar een idee van oud-voorzitter Bakker. Inmiddels is de bank geplaatst op een rustige plek tussen twee velden, waar bezoekers de gelegenheid krijgen om even te zitten en stil te staan bij hun gedachten.

Alleen voor de eigen dorpen

Wie een bijdrage wil ontvangen, moet wel op tijd zijn. “Iedereen moet ieder jaar opnieuw een aanvraag indienen”, benadrukt Henk Ploer. “Wie dat vergeet, heeft voor dat jaar gewoon pech.” Het bestuur is bovendien streng. “We ondersteunen alleen initiatieven uit ons eigen werkgebied: Scheerwolde, Wetering en ‘t Nederland. Landelijke goede doelen vallen buiten de boot.”

Vergaderen met een knipoog naar vroeger

De Armvoogdij telt nog geen twintig leden, maar de jaarlijkse ledenvergadering is volgens de bestuursleden nog altijd een gezellige bijeenkomst. Jan Bakker kan het weten. Hij is al 47 jaar lid en was 36 jaar voorzitter. “Vroeger was zo’n vergadering echt een uitje. De meeste leden waren hardwerkende boeren. Na afloop werd er graag een borrel gedronken en een sigaar gerookt.”

Vrouwelijke leden waren er niet, de vrouwen die erbij waren zorgden ervoor dat de heren hun natje en hun droogje kregen. Die tijd is voorbij, gezien het feit dat het bestuur nu zelfs twee vrouwen telt, met Roelie en Feikje. “In 1931 werd de contributie vastgesteld op vijftig cent”, lacht Feikje Mulder. “Dat was toen al vooral symbolisch, want de Armvoogdij heeft genoeg inkomsten uit pachten, uit renten van spaartegoeden en opbrengsten van beleggingen. Inmiddels betalen onze leden... één euro per jaar.”

Terug naar honderd jaar geleden

De Armvoogdij is daarmee meer dan een fonds alleen. De vereniging bewaart ook een bijzonder stuk dorpsgeschiedenis. Een vast onderdeel van iedere ledenvergadering is een blik in het verleden. Voorzitter Henk Oord duikt daarvoor steeds precies een eeuw terug in de oude kasboeken. “We moeten soms tussen de regels door lezen”, vertelt Bakker. “Notulen zijn er pas vanaf 1925. Maar juist dat maakt het zo leuk. Je krijgt een inkijkje in een tijd waarin de krant nog per roeiboot werd bezorgd en er nog geen tv-journaals waren.”

Door Marianne Weegenaar