Modern vuurwerk met Dudok Quartet in het eerste Klassiek in de Clemensconcert

STEENWIJK - Vier seizoenen lang hebben muziekliefhebbers kunnen genieten van Bach op Zondag in de Grote kerk. Vanaf heden worden niet alleen maar Bach en tijdgenoten gespeeld, maar kunnen zij luisteren naar een breder repertoire, met een nieuwe naam: ‘Klassiek in de Clemens’. Zondag 11 november was het eerste concert in de reeks – en wat voor een. Het vermaarde Dudok Quartet (violisten Judith van Driel en Marleen Wester, altviolist Marie-Louise de Jong en cellist David Faber) speelde de sterren van de hemel in een programma dat ruim vijf eeuwen overbrugde: van een werk van Josquin des Prez uit 1497 tot een nagelnieuw werk van Celia Swart.

Josquin des Prez (1450/5-1521) en Jean Philippe Rameau (1693-1764) waren in hun tijd zeer vernieuwende componisten. De polyfonie van Josquin des Prez en de complexe orkestratie en rijke harmonieën van Jean Philippe Rameau zullen het publiek zeker hebben verrast. Zou het publiek toen net zo op het puntje van de stoel naar hun muziek hebben zitten luisteren als het publiek nu naar de moderne componisten Celia Swart (1994) en Joey Roukens (1982)? Want anders en verrassend was het zeker. Wat hoorden de toeschouwers precies?

Eerst een werk uit de Barok, de Ouverture en Chaconne uit de opera Castor et Pollux (1737) van Rameau. Een complex orkestwerk dat door het Dudok Quartet is gearrangeerd voor strijkkwartet, waarbij de altviool de fagotpartij voor haar rekening nam.

Mysterieuze onderwatermuziek

Vervolgens Opwellingen van Celia Swart, in opdracht van het Dudok Quartet gecomponeerd. Hiervoor werden de laagste snaren omlaag gestemd en werden de instrumenten geprepareerd met slierten zilverpapier. De titel verwijst naar een onderwaterwereld, waarin de eerste viool, die heel hoog begint, omlaag wordt gezogen door de andere spelers. Steeds probeert de eerste viool weer omhoog te komen, maar ze wordt steeds weer – soms redelijk heftig – naar beneden getrokken door de andere strijkers. Uiteindelijk lukt het haar op te stijgen en – heel sereen – boven te blijven. Mysterieuze onderwatermuziek, die af en toe deed denken aan het zingen van walvissen.

Nu een Renaissance werk, Nymphes des Bois van Josquin des Prez, een treurlied voor zijn voorganger Jehan Ockeghem (overleed in 1497). Oorspronkelijk voor vijf zangstemmen, maar nu gearrangeerd voor vier strijkers. Ook zonder tekst blijft het verdriet dat de compositie verbeeldt in deze uitvoering geheel intact.

Ten slotte What Remains, het vierde strijkkwartet van Joey Roukens (1982), dat in 2020 in première ging door het Dudok Quartet. Het bestaat uit twee delen, Strange Oscillations (“Vreemde Trillingen”) en Motectum (een middeleeuws woord voor motet). Een zeer gevarieerd werk, soms minimal-music-achtig, rustige glissando’s, lyrisch en mystiek, afgewisseld met best wel heftige, bijna agressieve stukken. Fascinerend om naar te luisteren.

Al met al een spannend concert, vol vuur uitgevoerd door het virtuoze Dudok Quartet. Een veelbelovende start van het nieuwe seizoen van Klassiek in de Clemens.

Manon van der Laaken