Nieuwe aflevering van de natuurcolumn van Philip Friskorn: De zwarte mees
· leestijd 1 minuut ColumnNatuurfotograaf Philip Friskorn beschrijft in deze aflevering van zijn column de zwarte mees.
De zwarte mees lijkt op het eerste gezicht op de koolmees. Ze zijn echter een stuk kleiner en hebben een bijzonder grote kop met een bijna onzichtbaar kuifje dat opgericht wordt als ze zich opwinden. De mantel van de zwarte mees is grijs en de onderzijde is beige. Ook ontbreekt de ‘stropdas’, zoals bij de koolmees. Het meest kenmerkend in het verenkleed is de witte achterhoofdsvlek, net of er een lapje tegen de zon op het achterhoofd zit. Deze vlek zorgt er met name voor dat je hem niet kunt verwisselen met de koolmees.
Zeldzaam
De zwarte mees is veel zeldzamer dan de algemeen voorkomende koolmees en pimpelmees en staat in Nederland dan ook op de Rode Lijst. Zwarte mezen broeden veelal tweemaal per jaar van begin april tot begin juli en brengen dan per broedsel, in het allerbeste geval, tussen de 15 en 20 jongen groot.
Voorkeur voor naaldbossen
Ze komen in vrijwel geheel Europa voor, maar ontbreken in de gebieden boven de Poolcirkel. De voorkeur van de zwarte mees gaat uit naar naaldbossen waar ze rusteloos in de boomtoppen bewegen op zoek naar voedsel. Dat voedsel bestaat in voorjaar en zomer hoofdzakelijk uit spinnen en allerlei insecten. In de herfst en winter schakelen ze over op de zaden van met name de lariks en de fijnspar.
In onze streken is de zwarte mees een standvogel. In sommige jaren zorgen de noordelijke populaties in de winter voor invasies naar onze bosgebieden, met name naar Drenthe en de Veluwe. Het zijn kleine druktemakers die voortdurend in beweging zijn. Een paar fijnsparren in de tuin kunnen de zwarte mees aantrekken, maar zeker ook gepelde zonnepitten op de voedertafel.
Zelden gezien
Jullie columnist heeft ze in zijn tuin in Oldemarkt zelden gezien, minder dan vijf keer in meer dan dertig jaar. In 2025 zaten er nog twee bij de buren, prachtig! Mogelijk zijn ze uitgezworven uit de bossen van Paasloo of de Eese. Het waarnemen en fotograferen van een zwarte mees blijft een bijzondere belevenis.
