Nieuwe aflevering natuurcolumn Philip Friskorn: Oranje Boven, de grote oranje bekerzwam
· leestijd 1 minuut ColumnNa het verschijnen van ‘Tweeënvijftig columns uit De Kop deel 2’ gaat natuurfotograaf Philip Friskorn weer vrolijk verder met het schrijven en fotograferen. In deze eerste aflevering van het nieuwe jaar gaat het over de grote oranje bekerzwam.
Paddenstoelen en zwammen speken altijd tot de verbeelding. In vrijwel ieder sprookje komen ze voorbij. Van eind augustus tot ver in november, zolang het niet gevroren heeft, kun je de grote oranje bekerzwam tegenkomen in bossen, zandgronden en op leemachtige bodems. Ze hebben geen steel en liggen ogenschijnlijk los op een bed van mos, maar het mycelium zit wijd verspreid in de bodem. Van een afstand lijkt het wel of iemand een sinaasappel gegeten heeft en de schil heeft weggeworpen. De Engelse naam voor deze zwam is dan ook Orange Peel Fungus, oftewel sinaasappelschilzwam. De oranje kleur wordt veroorzaakt door een pigment dat veel weg heeft van caroteen.
De grote oranje bekerzwam is beslist niet zeldzaam en komt wereldwijd voor. De vruchtlichamen hebben onregelmatige vormen, soms bekervormig, soms een kommetje. Op de Veluwe, Drenthe en ook in de Kop van Overijssel op de hogere gronden kun je ze vinden. Die verschillende vormen kunnen heel verrassend zijn, zo vond ik in Midden-Noorwegen in de herfst van 2003 een hartvormig exemplaar op een bed van stermos. Terwijl die zwam aan het fotograferen was kwam er een man naar mij toe. Hij was op zoek naar grote oranje bekerzwammen en stelde zich voor. Hij was wetenschappelijk medewerker van de universiteit van Stuttgart en hij vertelde mij, het was 2003, dat er mogelijk een stof in deze zwam zit die tumoren kan remmen. De stof lectine wordt tegenwoordig gewonnen uit de zwam en inzet als tumor remmende stof bij onder andere pancreaskanker. De natuur als heelmeester!
De grote oranje bekerzwam is niet giftig, wel eetbaar. Over smaak valt niet te twisten, de een zegt dat ze smaakvol zijn, de nader zegt dat ze nergens naar smaken. Wees altijd voorzichtig bij onvoldoende kennis.
Joop de Haan
