Nieuwe aflevering van de natuurcolumn van Philip Friskorn: Het nonnetje
· leestijd 1 minuut ColumnDeze natuurcolumn wordt verzorgd door Philip Friskorn. Dit keer verschijnt het nonnentje voor zijn camera.
Ging het in mijn vorige column over de grote zaagbek, nu gaat het over de kleinste zaagbekkensoort met de naam ‘nonnetje’. Ook dit is een vogel uit noordelijke streken. Ze broeden in het uiterste noorden van Scandinavië, Noord-Rusland, Siberië en Noord-Japan. Overwinteren doet de Noord-Europese en Noord-Russische populatie in onze streken. Ze houden van zoet en visrijk water.
Gereedschap
Het nonnetje is een eendensoort die net als de grote zaagbek een bijzonder stuk gereedschap heeft. De snavel lijkt veel meer op die van andere eenden, maar heeft toch dat haakje aan de bovensnavel en gezaagde randen. Met dit gereedschap kan de gevangen vis nooit ontsnappen. Behalve vis leeft het nonnetje ook van waterkevers, slakken en kreeften. Deze kleinste zaagbekkensoort heeft een spanwijdte van circa 60 centimeter en is rond de 40 centimeter groot. Onze voorouders hebben deze vogel de naam nonnetje gegeven omdat het wit en zwart iets weg heeft van een kloosterling. Eigenlijk was kleine zaagbek een betere naam geweest in het rijtje van drie zaagbekken.
De woerd is wit, heeft een zwarte rug en op de zijkant lopen enkele dunne zwarte strepen. Het meest opvallend is de grote zwarte oogvlek en de witte kuif. Het vrouwtje heeft een prachtige kastanjebruine kop die doorloopt tot op de rug. De keel, wangen en onderkant zijn wit. De bovenkant van het lichaam is donkergrijs.
In de herfst, tijdens de zogenaamde eclips, zijn de mannetjes en vrouwtjes soms niet goed van elkaar te onderscheiden. Dat verandert al snel als de heren in het begin van de winter al hun zomerkleed krijgen. Jonge nonnetjes in hun eerste winterkleed lijken op elkaar èn op het vrouwtje. Toch zijn de mannetjes duidelijk van de vrouwtjes en de mannetjes in hun eerste winterkleed te onderscheiden. De mannetjes hebben die grote zwarte oogvlek en daaraan zie je bij jongen in hun eerste winterkleed het verschil tussen mannetjes en vrouwtjes.
Geluksmoment
Meerdere malen heb ik nonnetjes kunnen fotograferen, ook in Weerribben-Wieden. In januari 2024 had ik een geluksmoment bij Ossenzijl. In het kanaal was een mannetje aan het vissen en werkte op een gegeven moment een baars naar binnen. Goed gecamoufleerd kon ik het tafereel vanuit de auto vastleggen. Nonnetjes zijn erg schuw, dus als je ze ziet ga er dan niet achteraan jagen maar wacht rustig af. Stil blijven staan, ze duiken onder en komen op verrassende plekken weer boven.
