Stadsgids Josine Gorka redt gevelsteen voormalige leerlooierij aan het Steenwijkerdiep

STEENWIJK - In maart krijgt het oude winkelpand van Edah aan het Steenwijkerdiep de sloopkogel. Daarmee gaat opnieuw een stuk Steenwijks erfgoed verloren. Behalve de gevelsteen uit 1857! Die is gered door stadsgids Josine Gorka. Woensdagmiddag overhandigde Bert Visser van eigenaar supermarkt Jumbo de gevelsteen aan Clazinus Netjes van Stadsmuseum Steenwijk. “We zouden hem graag een plekje geven in de tuin van het nieuwe museum.” 

‘De eerste steen gelegd door Jan Meesters den 9 julij 1857’. Deze woorden staan gebeiteld in de gevelsteen van de voormalige leerlooierij. Gorka leest dat in het boek ‘Gevelstenen in Steenwijkerland’ (2022) van Vincent Erdin. Tot haar verrassing ziet ze dat die gevelsteen zich in haar eigen straat, op Steenwijkerdiep 8, bevindt. “Ik ben na het lezen van dit boek langs al de gevelstenen gefietst en zag dat deze in de oude winkel van de Edah was gemetseld.”

Foto: Hilda Knol

Sloop 

Gorka ziet later dat er hekken rondom het pand worden geplaatst en dat de sloop aanstaande is. Bijna het het hele Steenwijkerdiep gaat immers op de schop en wordt opnieuw ingericht. “Ik heb meteen een mailtje naar de gemeente gestuurd en gevraagd of ze de gevelsteen eruit kunnen halen.” Die werkt daar graag aan mee en seint eigenaar Jumbo in. De stadsgids en vrijwilliger van de Historische Vereniging Steenwijk e.o. weet ook een goede bestemming voor de gevelsteen: Stadsmuseum Steenwijk.

Het oude Edahpand vlak voor de sloop - Foto: Hilda Knol

Jan Meesters

Voordat Netjes woensdag de gevelsteen in ontvangst neemt, vertelt hij over de geschiedenis van de voormalige leerlooierij. Bert Vis van de Jumbo en Hein Kruider van Kruider Woninginrichting vullen de meest recente geschiedenis aan. “Deze Jan Meesters was een familielid van de Meesters die hier de leerlooierij stichtte. Hij was zes jaar oud,” aldus Netjes. De vader de steenlegger, Jan Rudolf Meester, was ook de burgemeester van Steenwijk tussen 1873 en 1887. Vanaf circa 1875 neemt de familie, die rijk werd van de houthandel, de naam Tromp Meesters aan. Ook de leerlooierij is een belangrijke bedrijfstak in Steenwijk. Verder heeft de familie een molen en een stoommachine aan het Steenwijkerdiep.

Rijkmans

Het gezelschap neemt ook nog even een kijkje in het pand. De binnenkant daarvan is al gestript. Vis wijst naar het plafond. “Het zou kunnen dat dit nog de oorspronkelijke balken zijn van de leerlooierij, maar voor de rest is bijna alles verbouwd.” Netjes weet dat in 1895 de firma Rijkmans het pand van Meesters heeft gekocht. Hij zet de leerlooierij en zagerij voort. In 1905 gaat hij in de autohandel en maakt hij er een reparatieplaats voor auto’s van. “Ik heb ergens gelezen dat er ook woningen in hebben gezeten,” merkt Gorka op.

Nog even de oude balken bekijken - Foto: Hilda Knol

Edah

In de jaren 50 krijgt het pand de bestemming van Supermarkt. De laatste exploitant, eind jaren 90, is de Edah. Ook Dyka zou nog vier jaar in de voormalige leerlooierij hebben gezeten en toen ook de winkel van Kruider er hebben aangebouwd. “De C1000 heeft het pand gekocht van de Edah,” vertelt Vis. Als bedrijfsleider van deze supermarkt heeft hij in oktober 1996 een gesprek op het gemeentehuis over de plannen van de herinrichting van het Steenwijkerdiep. 

Dertig jaar leegstand

Het verbaast hem dat de oude winkel van Edah bijna twintig jaar heeft leeggestaan en dat nu pas de herinrichtingsplannen uitgevoerd gaan worden. “Ik ga al bijna met pensioen, maar ga niet nog niet weg, de herontwikkeling wil ik nog meemaken,” merkt hij op. De overhandiging van de gevelsteen ziet Vis, als lid de Vereniging voor ondernemers aan het Steenwijkerdiep, als mooi startpunt van de herontwikkeling van het Steenwijkerdiep. Dat houdt onder andere in dat de Aldi naar de plek van de voormalige leerlooierij gaat verhuizen. Aan de overkant krijgt de Jumbo dan de ruimte om uit te breiden.

Plek waar de gevelsteen is verwijderd - Foto: Hilda Knol

Redder van de gevelsteen

Netjes is blij met de gevelsteen. “Dit is typisch iets voor een stadmuseum, we willen hem graag laten zien en het verhaal daarvan vertellen.” Hij hoopt de steen een plaatsje te kunnen geven in een stenen wand in de tuin van het nieuwe Stadsmuseum. Netjes vindt dat de gemeente Steenwijkerland niet zo goed is in het bewaren van erfgoed. “Dit is het laatste pand van de vele leerlooierijen in Steenwijk en had wat mij betreft behouden mogen blijven en omgebouwd tot woningen.” Het bestuurslid van het Stadsmuseum richt zich speciaal nog even tot de redder van de gevelsteen. “We zijn heel blij met Josine Gorka, anders was deze steen bij de vuilnis terecht gekomen.” 

Lees meer over de herontwikkeling van het Steenwijkerdiep op de website van de gemeente: www.steenwijkerland.nl/Inwoners/Leefomgeving/Projecten_in_uitvoering/Steenwijk/Herontwikkeling_Steenwijkerdiep

Schilderij van het voormalige Steeenwijkerdiep dat hangt in Kruider Woninginrichting - 
Foto: Hilda Knol