Kopletters: Koloniën van weldaad
· leestijd 1 minuut ColumnIn deze rubriek Kopletters dit keer een verslag van Klaske Knol van het boek ‘Koloniën van weldaad. Over paupers en het erfgoed van een generaal’ (2025), geschreven door Dick Hoekstra en uitgegeven door Uitgeverij Noordboek-Van Gorcum.
Er is al veel geschreven over de Koloniën van weldaad. Dick Hoekstra heeft daar dit jaar een fraai standaardwerk aan toegevoegd. Een prachtig boek met fraaie foto’s. Allereerst een stukje geschiedenis. Na de slag bij Waterloo in 1815, waarbij Napoleon werd verslagen, waren de Nederlanden er economisch heel slecht aan toe. Circa dertig procent van de bevolking leefde in armoede en er was bittere werkeloosheid. De Nederlanden kenden tussen 1815 en 1830 naar verhouding het hoogste aantal bedelaars op het Europees continent.
Onder leiding van de idealistische generaal Johannes van den Bosch werden twee eeuwen geleden vijf koloniën gesticht in de Noordelijke Nederlanden. Het begon met Frederiksoord. Daarna volgden al snel Wilhelminaoord, Willemsoord en daarna Ommerschans en Veenhuizen. De eerste drie werden vrije koloniën, de laatste twee uiteindelijk strafkoloniën. Het doel van Johannes van den Bosch was de minst bedeelden in de maatschappij te huisvesten, hen te onderwijzen of hen van werk te voorzien. Zo wilde hij deze mensen arbeidsethos bijbrengen en een maatschappelijk toekomstperspectief bieden.
Dit boek vertelt de chronologische geschiedenis van de Koloniën van Weldadigheid, de idealen, structuur en de oorzaken van hun uiteindelijke verval. De auteur beschrijft de blijvende impact, de sociaal-maatschappelijke gevolgen en betekenis van de circa 170 Rijksmonumenten die vandaag de dag nog steeds hun erfenis uitdragen. Ze zijn uitgebreid beschreven en prachtig in beeld gebracht.
Een in brons gegoten standbeeld van Johannes van den Bosch staat voor Hotel Frederiksoord. De generaal woonde tussen 1821 en 1827 in Huis Westerbeek in Frederiksoord. Een mooi boek voor iedereen die geïnteresseerd is in onze geschiedenis dichtbij huis.
