Natuurcolumn van Philip Friskorn: Houtwallen zijn cultuurhistorische monumenten
· leestijd 1 minuut ColumnDeze tweewekelijkse natuurcolumn wordt verzorgd door Philip Friskorn. Sinds 1993 is hij fotograaf van natuur, milieu, recreatie en toerisme. Hij is altijd op zoek naar drie elementen: licht, schoonheid en emotie. De afgelopen jaren bracht hij meerdere fotoboeken uit. Hij kan er ook mooi over vertellen. Dit keer verschijnt de muskusboktor voor zijn camera.
Een houtwal is een wal die begroeid is met struiken en bomen. Houtwallen zijn ooit aangelegd als erfafscheiding of het zijn grensmarkeringen die teruggaan tot ver in de middeleeuwen. Kortom, het ging om het afbakenen van je eigendommen met als bijkomstig voordeel dat het hout van de houtwallen gebruikt kon worden als geriefhout. Dat kon bestaan uit brandhout voor de kachel of de oven of uit hout voor het maken van gereedschappen, denk bijvoorbeeld aan schopstelen, paaltjes of bonenstokken. Ook zijn er plaatsen waar de houtwallen dienden als windvanger om je erf te beschermen tegen stuifzand.
Veekering
Tegenwoordig wordt prikkeldraad gebruikt als veekering, maar in de oudheid dienden de houtwallen ook als veekering. Op die plaatsen vind je dan ook ‘natuurlijk prikkeldraad’ in de vorm van meidoorn en sleedoorn, struiken met veel doornen. Sleedoorn is een heel vroege bloeier (eind maart) die veel insecten aantrekt, ideaal voor vogels om eiwitrijk aan het broedseizoen te beginnen.
Grote ecologische waarde
Houtwallen komen in Noord- en Oost Nederland nog veel voor en zijn niet alleen beeldbepalend in het landschap maar hebben een heel grote ecologische waarde. Een aarden wal heeft twee hellingen en die herbergen verschillende soorten planten, warmteminnende aan de zonkant en schaduwminnende, zoals varens, aan de andere kant. Dat verschil biedt weer een schuilplaats voor reptielen en duizenden insecten. Overdag een rustplaats voor het ree of de haas en vele andere dieren.
Ontsnapt aan ruilverkaveling
In de Kop van Overijssel hebben we het geluk dat in het verleden het is ontsnapt aan grootschalige ruilverkaveling. In Midden-Nederland is vooral in de jaren zestig van de vorige eeuw een enorme kaalslag gepleegd door grootschalige ruilverkaveling, achteraf een moordaanslag op het landschap. Hoe blij moeten we dus zijn met ons houwallen landschap rond Paasloo en rond Vollenhove, waar vele vogelsoorten een thuis vinden en zelfs de das zich heeft gevestigd.
